Napewno znasz, słyszałeś a może i stosowałeś ibuprofen. Nie jest to magiczna tabletka na ból, choć reklamy mówią coś innego.
Ibuprofen, łac. Ibuprofenum, to organiczny związek chemiczny. Jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym (NLPZ), pochodną kwasu propionowego. Wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe i przeciwgorączkowe.
Drugim bardzo popularnym lekiem przeciwbólowym jest paracetamol, jednak on nie ma działania przeciwzapalnego.
Lekarze często przepisują ibuprofen osobom z chorobami autoimmunologicznymi, twierdząc, że eliminuje on stan zapalny. To nie do końca tak działa. Ibuprofen wykazuje działanie blokujące cyklooksygenazy COX-1 i COX-2, czyli enzymy biorące udział w powstawaniu mediatorów bólu i stanu zapalnego. I to jest w porządku, jednak naturalne substancje również potrafią wpływać na te szlaki, często bardzo skutecznie.
Nadmiar ibuprofenu może wywołać wiele skutków ubocznych. Z przewodu pokarmowego wchłania się on bardzo szybko — częściowo w żołądku, a w większym stopniu w jelicie cienkim. Maksymalne stężenie we krwi osiąga po około 2 godzinach od podania tabletki albo po około godzinie od podania zawiesiny. Metabolizm zachodzi w wątrobie.
Okres półtrwania we krwi wynosi około 2 godzin. Ibuprofen wydala się z moczem w postaci dwóch nieczynnych metabolitów, a całkowicie znika z krwi w ciągu doby od podania ostatniej dawki. Hamuje agregację, czyli zlepianie płytek krwi, jednak nie robi tego tak agresywnie jak aspiryna.
Z reguły uważa się go za dość bezpieczny lek, który można podawać nawet niemowlętom. Regularnie stosuje się go do obniżania gorączki, łagodzenia bólu zębów, głowy, pleców, stawów czy bólów miesiączkowych. Przyjmowany w pojedynczych dawkach, raz na jakiś czas, raczej krzywdy nam nie zrobi. Ale codzienne stosowanie ponad 400 mg ibuprofenu do rozsądnych już nie należy.
Podobnie jak paracetamol, ibuprofen również można przedawkować. Ryzyko jest dość poważne, ponieważ może skończyć się utratą słuchu, chorobami serca, poronieniem, nadciśnieniem czy uszkodzeniem DNA.
Jego działanie w przypadku RZS nie jest zbyt znaczące. Podawano go 20 pacjentom w dawce 900 mg dziennie przez 7 dni, jednak nie był skuteczniejszy niż placebo.
Natura jest tak inteligentna, że postanowiła nam dostarczyć naturalnych środków przeciwbólowych, często dużo bardziej skutecznych niż ibuprofen i paracetamol. Oto niektóre naturalne zamienniki ibuprofenu:
Imbir
Imbir jest znany i doceniany przez wielu naturopatów. Można go kupić praktycznie w każdym sklepie. Trudniej dostać świeży korzeń dobrej jakości, ale wersja wysuszona i sproszkowana nie stanowi problemu. Zewnętrznie lepiej zadziała świeży korzeń, a wewnętrznie — standaryzowany ekstrakt imbiru w kapsułkach.
Badanie opublikowane w czasopiśmie Arthritis wykazało, że działanie przeciwbólowe imbiru było skuteczniejsze niż ibuprofenu.
Jak on działa? Imbir hamuje powstawanie związków zapalnych, tzw. prostaglandyn, w szczególności związanych ze szlakiem COX-2, oraz leukotrienów. Przy wytwarzaniu leukotrienów organizm zwiększa również wydzielanie histaminy, która jest ściśle związana ze stanami zapalnymi. Leukotrienom przypisuje się znaczącą rolę w takich chorobach jak astma oskrzelowa, katar alergiczny, wyprysk atopowy, pokrzywka, wstrząs anafilaktyczny, a także sklerodermia, reumatoidalne zapalenie stawów i łuszczyca.
Imbir wykazuje również działanie przeciwutleniające. Pomaga ograniczać stan zapalny oraz nadmiar kwasu moczowego w stawach.
Dobowa dawka wynosi około 250 mg imbiru w postaci ekstraktu w kapsułce. Świetnie sprawdza się również wcieranie świeżego imbiru w stawy lub miejsca objęte stanem zapalnym.
Kurkuma
Kurkumina jest podstawowym składnikiem aktywnym kurkumy. Wykazuje wiele korzystnych właściwości zdrowotnych i od dawna jest obiektem niezliczonych badań naukowych. Dla nas najważniejszą cechą kurkuminy jest jej wysoki potencjał w hamowaniu stanów zapalnych, np. przy zapaleniu stawów czy trzustki.
Jest niezwykle skuteczna w hamowaniu stanów zapalnych w artretyzmie, wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego oraz chorobie Leśniowskiego-Crohna. Wielokrotnie badano skuteczność kurkuminy w artrozie stawów kolanowych i wyniki wykazały, że może być tak samo skuteczna w redukcji bólu i poprawie funkcji stawowej jak powszechnie stosowane środki przeciwbólowe. Podobnie jak imbir, wpływa na szlak kwasu arachidonowego.
Oprócz tego kurkumina poprawia krążenie krwi, zwalcza infekcje grzybicze, zapobiega nadmiernemu krzepnięciu krwi i ma właściwości przeciwnowotworowe.
Kapsaicyna
Kapsaicyna pochodzi przede wszystkim z papryczek chili. Od 1980 roku jest stosowana w kremach i żelach. Wykorzystuje się ją do miejscowego leczenia stanów zapalnych, takich jak naciągnięte mięśnie, zapalenie stawów oraz obwodowy ból neuropatyczny. Kapsaicyna działa poprzez zmniejszanie aktywności tzw. substancji P — związku uczestniczącego w przesyłaniu sygnałów bólowych do mózgu.
Kapsaicynę w kremie można stosować 3–4 razy dziennie.
Magnez
Magnez odgrywa ogromnie ważną rolę w zdrowiu człowieka. Niedobór magnezu odnotowuje się przy depresji, zmęczeniu i niepokoju. Jest skuteczny w przypadku lęków i ataków paniki, astmy, zakrzepicy krwi, chorób jelit, zapalenia pęcherza, depresji, cukrzycy, chorób serca, nadciśnienia, hipoglikemii, bezsenności, chorób nerek, migren, problemów z nerwami, osteoporozy i próchnicy.
Aby wspomóc przyswajanie magnezu, potrzebna jest witamina B1. To tiamina wpuszcza go do komórki, a selen pozwala mu w niej pozostać. Bez odpowiedniego poziomu witaminy D3 organizm będzie miał problem z prawidłowym wykorzystaniem magnezu.
Kora wierzby białej
W chorobie zwyrodnieniowej stawów nie jesteśmy skazani tylko na łykanie tabletek typu ibuprofen. Kora wierzby białej jest naturalnym i silnym środkiem przeciwbólowym. To właśnie z niej powstała inspiracja dla aspiryny. Kora wierzby białej zawiera salicynę, która w organizmie przekształca się w związki salicylanowe. Jej działanie jest łagodniejsze niż działanie aspiryny. Ekstrakt z kory wierzby łagodzi ból, gorączkę i stany zapalne. W porównaniu z chemiczną aspiryną wierzba biała w mniejszym stopniu blokuje prostaglandyny. Inaczej mówiąc, ma słabsze działanie przeciwbólowe.
Grecki lekarz, farmakolog i botanik Pedanios Dioskurydes, który żył w czasach cesarza Nerona, zalecał wywar z kory wierzby białej na wszystkie problemy ze stawami.
Warto poszukać standaryzowanych produktów z kory wierzby białej.
Stosowanie preparatów zawierających korę wierzby nie jest zalecane u osób z nadwrażliwością na salicylany.
Boswellia Boswellia serrata to drzewo pochodzące z Indii. Preparat pozyskiwany jest z żywicy tego drzewa. Ma właściwości przeciwzapalne, ze względu na kwasy bosweliowe. Kwasy bosweliowe mają strukturę pięciocyklicznych trójterpenów. Są typu oleananu (alfa-bosweliowy kwas) i ursanu (beta-bosweliowy kwas).
Boswellia zwiększa przepływ krwi do stawów i zapobiega gromadzeniu się białych krwinek w miejscach stanów zapalnych.
Badania wykazały że przyjmowanie od 450 do 750 mg Boswelli codziennie przez trzy tygodnie zmniejszyło ból stawów o ponad 80%. Często stosuje się ją razem z np. imbirem lub kurkumą.
Boswellię bez problemu można nabyć w Polsce. Ma ją w swojej ofercie np. Swanson.
Vilcacora (koci pazur – cat’s claw) Jest to najprawdopodobniej najbardziej znana naturalna alternatywa dla ibuprofenu. Prawidłowa nazwa to Czepota puszysta, a zwyczajowo zwana vilcacorą lub kocim pazurem. Zawiera związek przeciwzapalny, który blokuje produkowanie prostaglandyn. Składnikiem vilcacory o działaniu przeciwzapalnym są najprawdopodobniej związki polifenolowe.
Posiada również właściwości oczyszczania przewodu pokarmowego, dlatego jest przydatna w leczeniu choroby Leśniowskiego-Crohna, stanów zapalnych śluzówki jelit, w uchyłkach, także w hemoroidach, chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy.
W badaniach klinicznych wielokrotnie sprawdzano działanie ekstraktu z Vilcacory u pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów. Obserwowano zmniejszenie liczby bolących stawów do 50% w porównaniu do placebo. W szczególności korzystne było działanie vilcacory w zapaleniu stawu kolanowego.
Skład chemiczny vilcacory jest dość bogaty. Główne związki bioaktywne to alkaloidy oksoindolowe pentacykliczne: (unkaryna, pteropodyna, izopteropodyna, specjofilina, mitrafilina, izomitrafilina, i inne) i tetracykliczne (rynchofilina, izorynchofilina, korynokseina, izokorynokseina, hirsuteina, hirsutina, korynoanteina), ale również glikozydy, triterpeny, flawonoidy (kwercetyna, rutyna), fitosteroidy (b-fitosterol, kampesterol) i katechiny (procyjanidyny).
Dawkowanie: Od 250 do 1000 mg , 2-3 razy dziennie jest uważane za bezpieczną dawkę. Większe dawki mogę spowodować rozwolnienie.
Kwasy tłuszczowe Omega-3 W naszej ubogiej diecie praktycznie ich nie ma. Trzeba dosuplementowywać albo zainwestować w dobre oleje tłoczone na zimno. Kwasy tłuszczowe z grupy omega 3 mają bardzo silnie właściwości przeciwzapalne. Są one korzystne dla osób, które cierpią z powodu różnych stanów zapalnych np. RZS, łuszczycy, cukrzycy typu 2 czy „jelita wrażliwego”. Dodatkowo poprawiają cały układ sercowo-naczyniowy, a w połączeniu z witaminą D3 tworzą zwiększone wydzielanie serotoniny. Gdy podawano osobom witaminę D3 oraz kwasy omega 3 (a dokładnie EPA), to zaobserwowano zwiększenie uwalniania serotoniny z presynaptycznych neuronów oraz zmniejszenie zapalnych cząsteczek w mózgu (prostaglandyn serii E2).
Sugerowana dawka Omega-3 to 2000 mg na dobę. Świetnym uzupełnieniem diety w kwasy omega 3 są min. nasiona Chia.
Witamina B12 Najskuteczniejszą formą witaminy B12 działającą przeciwbólowo jest metylokobalamina. Stosuje się ją w leczenia np. choroby Alzheimera oraz RZS. Wykazuje silne efekty przeciwbólowe w leczeniu bólu neuropatycznego np. w neuropatii cukrzycowej, bólów okolic lędźwiowych i neuralgii. Poprawia przewodzenie nerwowe oraz regeneruje uszkodzone nerwy.
Jest również wykorzystywana w leczeniu porażenia dziecięcego i zaburzeń snu. Dużo lepiej sprawdza się w metabolizmie homocysteiny, arytmii, HIV, regeneracji nerwów wzrokowych oraz impotencji niż cyjanokobalamina.
Pomaga w bólach:
- krzyża
- pleców
- szyi
- nerwobólach: poopryszczkowym, językowo-gardłowym, nerwu trójdzielnego (do 64%)
Oprócz działania przeciwbólowego metylokobalamina wykazuje działanie regeneracyjne. Poprawia szybkość przewodzenia nerwów oraz regeneruje uszkodzone nerwy. Prognozuje się, że może być bardzo skuteczna w leczeniu neuropatii obwodowej.
Działania niepewne
Arnika Zioło, które dziko rośnie w Europie i jest polecane w przypadku przewlekłego bólu, a szczególnie zapalenia stawów. Arnika wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe. Najczęściej stosuje się ją w postaci kremów lub naparu. Jednak nie zawsze się sprawdza. W randomizowanych badaniach okazało się, że zamiast zmniejszać ból nóg po ćwiczeniach, arnika go zwiększała.
